Көптеген нәрестелер өмірінің алғашқы апталарында бас пен мойын бұлшықеттері толық жетілмегендіктен бала басын өздігінен тік ұстай алмайды. Бұл қалыпты даму кезеңі. Әдетте нәресте екі-үш ай аралығында басын сенімді ұстай бастайды.
Алайда егер нәресте үнемі қатты шалқайып, денесін керіп, бастың қалпы өзгермесе немесе қозғалыстары ерекше көрінсе, мұның себептері қосымша тексеруді талап етуі мүмкін.
Нәресте неге басын тік ұстамайды?
Нәрестенің шалқаюының негізгі себептері
Нәрестенің шалқаюының бірнеше ықтимал себептері бар.
Бұлшықеттердің әлсіз немесе жоғары тонусы
Кейбір нәресте туғаннан кейін әлсіз немесе керісінше шамадан тыс керілген бұлшықет тонусымен дүниеге келеді. Мұндай жағдайда нәрестенің денесі жиі шалқайып, басы артқа кетуі мүмкін.
Жүйке жүйесінің ерекшеліктері
Кейбір балаларда ми мен мидың дамуына байланысты уақытша ерекшеліктер кездеседі. Бұл міндетті түрде ауыр аурудың белгісі емес, бірақ дәрігерлер бақылауын қажет етеді.
Босану кезіндегі ерекшеліктер
Кейде босану кезінде болған гипоксия немесе жарақат жүйке жүйесіне әсер етуі мүмкін. Соның салдарынан нәресте қатты шалқайып, мазасыз болады. Мұндай жағдайлар міндетті түрде маманның бақылауын талап етеді.
Сыртқы әсерлер
Жарықтың, шудың немесе басқа сыртқы тітіркендіргіштердің әсерінен де нәресте денесін керіп, басын артқа шалқайтуы мүмкін. Бұл көбінесе уақытша құбылыс болады.
Егер нәресте жиі шалқайса не істеу керек?
Егер нәресте анда-санда ғана шалқайса, бірақ жақсы еміп, салмақ қосып, ұйқысы тыныш болса, көбінесе алаңдауға негіз жоқ.
Бірақ егер нәресте үнемі қатты шалқайып, жыласа, денесі тұрақты керіліп тұрса немесе бастың қалпы өзгермесе, міндетті түрде дәрігерге көріну қажет.
Қандай белгілерге назар аудару керек?
Келесі белгілер байқалса, дәрігермен кеңесу маңызды:
- нәрестенің басын үнемі артқа шалқаюы;
- денесінің қатты және ұзақ уақыт керілуі;
- әлсіз ему;
- жиі жылау;
- ауыр тыныс алу;
- аяқ-қолдың қалыптан тыс қимылдары;
- дененің бір жағына ғана бұрылуы.
Бұл белгілер міндетті түрде ауруды білдірмейді, алайда баланы дәрігерге көрсеткен жөн.
Нәрестені қалай дұрыс ұстау керек?
Көптеген ата-аналар нәрестені қалай дұрыс ұстау керектігін білмегендіктен, баланың басына артық күш түсіріп алады..
Баланы көтерген кезде әрдайым бастың және мойынның астынан қолмен тіреп тұру керек. Себебі алғашқы айларда нәрестенің мойын бұлшықеттері әлі толық дамымаған.
Ақырын көтеріп, ақырын жатқызған жөн. Кенет қозғалыстар нәрестеге жайсыздық тудыруы мүмкін.
Дәрігерге қашан қаралу қажет?
Төмендегі белгілер байқалса, міндетті түрде невропатолог дәрігермен кеңесу керек:
- егер нәресте үнемі қатты шалқайса;
- нәресте басын мүлдем көтере алмаса;
- дамуында кешеуілдеу байқалса;
- денесі тұрақты керіліп тұрса;
- құрысулар немесе есінің өзгеруі болса;
- терісі көгеріп, қан айналымының бұзылғаны байқалса.
Мұндай белгілер ерте анықталса, емдеу нәтижесі әлдеқайда жақсы болады.
Қандай жағдайда емдеу қажет?
Егер тексеру барысында жүйке жүйесінің немесе бұлшықет қызметінің бұзылулары анықталса, арнайы емдеу жүргізіледі.
- Көп жағдайда емдеу құрамына:
- физиотерапия;
- массаж және емдік гимнастика;
- арнайы жаттығулар;
- невропатологтың бақылауы кіреді.
Кейбір жағдайлар қосымша дәрілік емдеуді қажет етеді. Сондықтан өздігінен дәрі беруге болмайды.
Алдын алу жолдары
Бала туған алғашқы күннен бастап ата-аналар бірнеше қарапайым ережені сақтауы тиіс:
- нәрестені әрқашан дұрыс көтеру;
- ішпен жатқызу уақытын біртіндеп көбейту;
- жасына сәйкес жаттығулар жасау;
- профилактикалық тексерулерден уақытылы өту;
- дәрігерлер ұсынған кеңестерді орындау.
Бұл шаралар баланың бұлшықеттерінің дұрыс дамуына және жүйке жүйесінің жетілуіне оң әсер етеді.
Қорытынды
Көп жағдайда нәресте өмірінің алғашқы айларында басын толық тік ұстай алмауы немесе кейде шалқайып жатуы табиғи физиологиялық даму ерекшелігі болып саналады. Себебі осы кезеңде нәрестенің мойын және бастың бұлшықеттері әлі толық жетілмеген болады. Сондықтан мұндай өзгерістердің барлығы бірдей аурудың белгісі емес.
Алайда егер нәресте жиі және қатты шалқайса, денесін үнемі керіп ұстаса, басы бір жаққа қисайып тұрса, емуден бас тартса немесе дамуында кешеуілдеу байқалса, бұл жүйке жүйесінің немесе тірек-қимыл аппаратының кейбір бұзылуларын көрсетуі мүмкін. Осындай жағдайда уақытты жоғалтпай дәрігермен кеңесіп, қажет болған жағдайда толық тексеруден өткен жөн. Ерте анықталған өзгерістердің басым бөлігі уақытылы емдеу,
Ең бастысы – нәрестенің жалпы жағдайын күнделікті бақылап, оның қозғалысына, бас қалпына, дамуына және мінез-құлқына назар аудару.Кез келген күмәнді белгі пайда болса немесе қатты өзгерістерді байқасаңыз, міндетті түрде педиатрға немесе балалар невропатологына қаралыңыз. Дәрігерлердің кәсіби бағалауы ғана нақты диагноз қоюға және қажет болған жағдайда тиімді емдеу тактикасын таңдауға мүмкіндік береді. Уақытында көрсетілген медициналық көмек баланың денсаулығын сақтап, оның толыққанды әрі жақсы дамуына жағдай жасайды.
